Praktijk Solleveld Soest
Kaakgewricht
De kaakgewrichtregio is een gebied waar verschillende (para-)medisch specialisten elkaar ontmoeten. Voor een juiste differentiële diagnostiek is het noodzakelijk de verschillende ziekten, pijnklachten en de daarmee gepaard gaande symptomen uit de verschillende vakgebieden te kunnen onderscheiden.Goede diagnostiek met de specifiek daarop afgestemde therapie is immers de beste vorm van genezing. De combinatie van klachten en pijnpatronen maken een systematische diagnostiek soms moeilijk.
Gelet op het feit dat veelvuldig verhoogde spanning van spieren en ligamenten rond de kaakgewrichten leiden tot een scala van klachten. Berucht bijvoorbeeld vanwege de pijnprojectie naar de premolaren en molaren in de bovenkaak. Zijn de spieren mm. masseteres en de mm. temporalis. De geprojecteerde pijnklachten worden door de patiënt als kiespijn ervaren. De hiervoor geconsulteerde tandarts vindt aan de betreffende gebitselementen geen afwijkingen en start na de veelvuldig geuite kiespijnklachten van de patiënt een wortelkanaalbehandeling, of erger, extraheert het aangegeven gebitselement.
De pijn is dan schijnbaar verdwenen maar na korte tijd is de pijn weer aanwezig zoals voor de tandheelkundige behandeling. De pijnprojecterende spieren zijn in een dergelijke situatie niet als oorzakelijke factoren herkend. (Bron: Cranio Mandibulaire Disfuncties ; Steenks, de Weijer).
Als differentiële, selectieve diagnostiek achterwege blijft, is de situatie voor de patiënt alleen maar ernstiger geworden. De tandheelkundige behandeling doet de pijnklachten niet verdwijnen en er wordt juist een extra schade aan het gebit toegebracht.
Praktijk Solleveld is gespecialiseerd in de differentiële diagnostiek en behandelingen bij TMJ-problematiek, Cranio Mandibulaire Disfuncties alsmede Orocervicale en Orofaciale klachten.
Kaakgewricht en Hoofdpijn
Als u lijdt aan hoofd en/of gezichtspijn, al dan niet met uitstraling in het nek-schoudergebied, waartegen geen therapeutisch resultaat te behalen valt, lijkt het verstandig om u te laten onderzoeken of er een storing aantoonbaar is in de functie van de kaakgewrichtjes.
Blijkens vele onderzoeken zijn afwijkingen in het kauwpatroon in veel gevallen verantwoordelijk voor de zogeheten hoofd-gezicht- en nekpijnen die onterecht worden toegeschreven aan psychische klachten omdat met de onderliggende afwijkingen niet als zodanig herkent. Als de klachten inderdaad worden veroorzaakt door een disfunctie van het kauwstelsel noemt met dit een Cranio Mandibulair Disfunctie syndroom (CMD syndroom).
Het klachtenbeeld
Als “klassieke” verschijnselen kunnen onder meer worden aangemerkt:
- pijn in de regio van de kauwspieren en/of ter hoogte van het kaakgewricht.
- pijnen in het nervus trigeminusgebied (aangezicht), soms met uitstraling naar het achterhoofd, nek en schouder. -
- kaakgewrichtgeluiden (het zogenaamde ‘knappen’) -bewegingsbeperking en of bewegingsdeviatie (afwijkende beweging van de onderkaak).
Begeleidende klachten kunnen zich onder meer manifesteren als een strak en/of vermoeid gevoel in de kauwspieren (ook wang en slaapregio) oorsuizingen alsmede duizelingen, en op oorpijngelijkende pijnen en af en toe blokkeringen van het kaakgewricht tandknarsen
Een groot deel van de bevolking (zo’n 40-50%) lijdt aan chronische en steeds terugkerende hoofdpijn. Niettegenstaande dat de vele typen hoofdpijn en de verschillende ontstaansfactoren kan met zekerheid worden gesteld dat hoofdpijn, (aan)gezichtspijn en keel-, neus- en oorklachten bij veel patiënten in samenhang voorkomen.
Vooral de typische spanningshoofdpijn is gerelateerd aan verhoogde spierspanning rond het kaakgewricht. De meest voorkomende locaties die patiënten bij CMD-problematiek aangeven, zijn de regio rond het kaakgewricht zelf en boven de ogen, meestal eenzijdig maar een enkele keer ook tweezijdig.
Verder blijkt dat tandpijnen (ervaren als kiespijn) en kaakholte pijnen als ‘referred pain’ worden aangegeven. In de beginfase treden de pijnen veelal aanvalsgewijs op, om na enige weken tot maanden te verminderen en dan weer (soms geheel of gedeeltelijk) te verdwijnen. Dit maakt de diagnose extra lastig. Maar toch zal er telkens weer een recidief optreden waardoor dit klachtenbeeld een cyclisch karakter krijgt.
Ontstaansfactoren
Uit onderzoeken blijkt dat er vooralsnog geen eenduidige aanwijsbare oorzaak is aan te geven voor het ontstaan van Cranio Mandibulaire Disfuncties. Het klachtenpatroon geeft sterk de indruk dat het handelt om een aandoening met belangrijke functionele, anatomische en psychologische elementen.
De ontstaansfactoren zijn derhalve te herleiden tot de voormelde aspecten die elkaar steeds weer overlappen en met elkaar interacteren. De afzonderlijke aspecten kunnen in grootte wisselen en van patiënt tot patiënt verschillen. Specifieke diagnostiek zal de grootte van elke component moeten vastleggen en daarmee het behandelingstraject differentiëren.
Tot de neuromusculaire factoren zijn onder meer te rekenen :
1.tandknarsen (bruxisme)
2. foutieve posties van hoofd en hals tengevolge waarvan de ‘beet’ een anatomische verandering ondergaat
3. slikveranderingen door veranderde positie van de tong.
4. professionele (beroeps)houdingsfouten.
5. onjuiste slaappositie met niet ondersteunde onderkaak of juist een te grote druk op de kaak.
Ook de veranderde kenmerken van de occlusale functies (opening en sluiting van boven- en onderkaak) spelen hierin een rol van betekenis. Ook het ontbreken van een of meerdere gebitselementen kan leiden tot een gebrekkige occlusie of soms tot het geheel ontbreken van die occlusie. Als gevolg daarvan kan de door die gewijzigde krachtsverhoudingen in het kauwstelsel zowel directe als indirecte mechanische invloed op de kaakgewrichten ontstaan.
Op dezelfde wijze kan een te hoog of te scheef gebitselement (bijvoobeeld door een te hoge vulling of een onjuist vormgeving van een kroon- of brug, leiden tot een prematuur contact. De onderkaak wordt dan (wanneer deze vanuit de rustpositie in occlusie wordt gebracht) als het ware uit de centrale positie gedwongen.
De standsverandering van de onderkaak die hiervan het gevolg is, zal direct invloed hebben op kaakgewrichtjes zelf en de tonus van de spieren van het kauwstelsel. Pijn en verhoogde spanning zijn het gevolg.
Met betrekking tot het voornoemde is ruim onderzoek uitgevoerd naar het reactieve botverlies (atrofie) bij een lang bestaande tandeloze kaak.
De normale trek- en drukkrachten van kiezen en tanden in het kaakbot zijn verloren gegaan door verwijdering van alle elementen. Gelet op de veranderde beet die prothesedragers hierdoor ontwikkelen, worden de kaakgewrichtjes overbelast.
De spieractiviteit verandert mee, met als gevolg een Cranio Mandibulair disfunctie syndroom.
Alle psychische factoren die direct of indirect de spierspanning verhogen, zijn in de regel slechts belangrijk bij het onderhouden en verergeren van het klachtenbeeld.
Klachten van wervelkolom, schouder- en bekkengordel staan in relatie met Cranio Mandibulaire functies. Enerzijds kan een slechte houding leiden tot CMD-klachten, omgekeerd is aangetoond dat veranderde occlusale kenmerken, aandoeningen van het houdings- en bewegingsapparaat kunnen veroorzaken. Ligamentaire en musculaire spanningen predisponeren een klachtenbeeld elders in het lichaam.
Ook organen en orgaansystemen die via de neurosegmentale activiteit met het houdings-en bewegingsapparaat is verbonden, kunnen indirect worden beïnvloed.
Differentiële diagnostiek
Voor en goede differentiële diagnostiek is het beslist noodzakelijk dat de onderzoeker de verschillende ziekten, pijnklachten en de daarmee gepaard gaande symptomatologie kan onderscheiden.
Zo dient men in de aangedane regio onder meer te kunnen onderscheiden:
- daadwerkelijke (anatomische) kaakgewrichtafwijkingen (bijvoorbeeld perforatie van de discus, intra-capsulaire tumoren en ontstekingen).
- Rond het gewricht en oor zijn de lymfklieren van belang om te onderzoeken op bijvoorbeeld ontstekingen van deze klieren, tumoractiviteit, etc.
- Ook aandoeningen van de uitwendige gehoorgang dienen te worden uitgesloten.
- Soms kunnen zelfs fracturen van de onderkaak een rol spelen in het
klachtenbeeld.
Van eminent belang blijft dan ook de aantoning/uitsluiting van echte gebitsafwijkingen.
Om enkele voorbeelden te noemen: in de kaak gelegen en nog niet of half doorgebroken verstandskiezen, peri-apicale ontstekingen (abcesvorming), cysten en ernstige paradentale afwijkingen. Te hoog kroon- en/of brugwerk kunnen worden aangemerkt als oorzakelijke factoren. Ook abcessen in de kaakholten en neuralgische pijnen door tumoractiviteit moeten worden onderkent.
Succesvolle behandeling is dus afhankelijk van kennis van en inzicht in de ontstaansfactoren, symptomatologie en de juiste diagnostiek.
Samenvatting van de belangrijkste pijnprojecterende gebieden en triggerpoints in de betreffende spieren:
1. Pijnprojectie in de wenkbrauwregio en rond het oog:
m.masseter, m.sternocleidomatoideus m.temporalis m.orbicularis oculi m.occipitalis m.splenius en m.trapezius
2. Pijnprojectie in en rond het oor:
m.masseter, m.sternocleidomastoieus (pars claviculare), m. pterygoideus lateralis en m.pterygoideus medialis
3. Pijnprojectie in en rond de wang en onderkaak:
m.sternocleidomastoideus (pars sternale) m.masseter m.pterygoideus lateralis (caput superior) m. orbicularis oculi m.trapezius en m.digastricus
4. Pijnprojectie in premolaren en molaren in de bovenkaak (kiespijn)
m. temporalis m.masseter m.digastricus
De behandeling
Bij uitgebreid onderzoek worden alle structuren, ziekteprocessen, mechanische en neurologische en/of toxische oorzakelijke factoren onderzocht die een rol kunnen spelen bij het CMD-syndroom.
Omdat de oorzaak van de klachten meestal multicausaal zijn, zal de behandeling vrijwel altijd multidisciplinair verlopen.
Centraal in de behandeling van het CMD syndroom staat de TMJ -
Myotrainer (methodiek Dr. John Flutter). Dit is een speciaal voor dit doel ontwikkeld hulpmiddel dat er voor zorgt dat hypertone spieractiviteit wordt genormaliseerd, waardoor snel en effectief een pijnreductie optreedt.
Voor uitgebreid onderzoek en behandeling, kunt u een afspraak met ons maken.
(Bewerkte bron: Cranio Mandibulaire Dysfuncties vanuit fysiotherapeutisch en tandheelkundig perspectief)
